Szukaj Otwórz menu
Jakie są objawy uzależnienia od nikotyny?

Jakie są objawy uzależnienia od nikotyny?

Dodane: 13.06.2013 | Autor: mgr Maciej Zamysłowski

Nikotyna jest najczęściej i najbardziej rozpowszechnionym narkotykiem. Silnie uzależnia, a przy próbie rzucenia palenia odpowiada za pojawienie się tak zwanego głodu nikotynowego. Jest substancją psychoaktywną – oznacza to, że ma wpływ na koncentrację, nastrój, wywołuje pobudzenie. Może być także przyczyną zatrucia, zwłaszcza u młodych palących oraz u osób korzystających z coraz popularniejszych e-papierosów.

 

Spis treści:

    Czym jest nikotyna?

     

    Palacze tytoniu, szczególnie młodzi, są silnie narażeni na rozwój uzależnienia. Jego przyczyną jest nikotyna, czyli alkaloid obecny w korzeniach i liściach tytoniu. To substancja psychoaktywna, co oznacza, że wywiera bezpośrednie działanie na ośrodkowy układ nerwowy. Może mieć wpływ na zmiany nastroju, postrzegania i zachowania. Przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) sklasyfikowana została jako narkotyk, a zatem posiada taki sam status jak kokaina czy heroina.

    Dostarczana jest do organizmu wraz z dymem tytoniowym przy wypalaniu tradycyjnego papierosa, a także z aspirowaną do płuc parą przy wypalaniu e-papierosa. Nikotyna obecna jest także w gumach do żucia, plastrach i sprayach stosowanych w trakcie nikotynowej terapii zastępczej.

    Po przeniknięciu do krwiobiegu wywiera natychmiastowy efekt fizjologiczny w postaci pobudzenia, od razu stymuluje nadnercza i uwalnia hormon – adrenalinę. Ta oddziałuje na centralny układ nerwowy i zwiększa ciśnienie krwi, przyspiesza oddech i tętno. Podobnie jak w przypadku narkotyków, takich jak kokaina i heroina, nikotyna zwiększa stężenie neuroprzekaźnika – dopaminy, która wpływa na ośrodek przyjemności zlokalizowany w mózgu.

    Zespół uzależnienia od nikotyny w świetle przepisów jest klasyfikowany jako choroba, którą opisano w Klasyfikacji ICD-10. Walka z nikotynizmem jest jednym z największych wyzwań w ramach prowadzonych działań na rzecz zdrowia publicznego.

     

    Jakie są objawy uzależnienia od nikotyny?

     

    Objawy uzależnienia mogą pojawić się po wypaleniu mniej niż jednej paczki papierosów – wszystko zależy od wrażliwości osobniczej. Łatwiej od nikotyny uzależniają się młode organizmy, dlatego też pierwsze eksperymenty z paleniem w młodzieńczym wieku mogą prowadzić do rozwoju nałogu.

    Nikotyna wiąże się na powierzchni komórki nerwowej z receptorami nikotynowymi poprzez zwiększenie aktywności szlaków cholinergicznych w mózgu. Oznacza to, że wpływa na jakość i szybkość komunikowania się komórek nerwowych, a przez to, między innymi, poprawia czas reakcji i koncentrację. Wpływa także na wychwyt zwrotny dopaminy – innego ważnego neuroprzekaźnika, który często określany jest jako „hormon szczęścia”. Wykorzystując ten mechanizm, pomaga walczyć z głodem i sennością.

    Dopaminie przypisuje się funkcję „przekaźnika przyjemności”. Hormon ten poprawia nastrój, zwiększa odczucie przyjemności z palenia. Przyczynia się także do zwiększonego wydzielania endorfin – hormonów, które zmniejszają odczuwanie lęku oraz pozytywnie wpływają na samopoczucie.

    Działając na poziomie neuroprzekaźników, nikotyna przyczynia się do powstawania stanów euforycznych, co sprawia, że palacz chce palić więcej, ponieważ czuje się lepiej po wypaleniu każdego papierosa, a to prowadzi do powstania silnego uzależnienia, zarówno fizycznego, jak i psychicznego.

    Palenie wywołuje trwałe zmiany w receptorach nikotynowych w mózgu. Jeśli choć raz zwiążą się one z nikotyną, zarówno osoba paląca, jak i były palacz będzie odczuwać zwiększoną ochotę na ponowne jej przyjęcie. Cechą uzależnienia od każdej substancji, w tym od nikotyny, jest konieczność dostarczenia jej organizmowi w określonych dawkach i odstępach czasu. Nałogowy nikotynista zrobi wszystko, by zdobyć papierosa – kupi go, pożyczy lub poprosi przypadkowo napotkaną osobę.

    Prawdziwym testem na siłę uzależnienia jest próba zerwania z nałogiem. U nałogowych palaczy pojawi się tzw. głód nikotynowy. Oprócz tego da o sobie znać uzależnienie behawioralne – konieczność powtarzania czynności towarzyszących paleniu, a więc spotkań przy kawie, drinku, wieczorne wyjście na spacer, któremu zawsze towarzyszył papieros.

     

    Głód nikotynowy

     

    Osoby, które decydują się na nagłe rzucenie palenia, narażają się na wystąpienie objawów odstawienia. Aktywne zazwyczaj u palaczy receptory nikotynowe nie otrzymują dawki nikotyny, do której zostały przyzwyczajone, a to jest bezpośrednią przyczyną zespołu abstynencyjnego. Manifestuje się on pod postacią tzw. głodu nikotynowego – nagłą chęcią zapalenia, irytacją, zmęczeniem, gorszą koncentracją, zaburzeniami snu i wahaniami nastroju.

    Rzucenie nałogu jest trudniejsze u osób aktywnych zawodowo. Jest dodatkową sytuacją stresową, z którą dotychczasowy palacz musi się zmierzyć. Do momentu podjęcia decyzji o rozstaniu z papierosami, nikotyna dostarczana w regularnych odstępach czasu łagodziła stres, wprowadzała w stan odprężenia.

    Nagłe pozbawienie organizmu „przyjemności” wywołuje silną drażliwość i poczucie niepokoju. Typowymi objawami głodu nikotynowymi są problemy z koncentracją, skupieniem uwagi, zapamiętywaniem i ze snem, co w przypadku osób pracujących umysłowo i ludzi młodych, uczących się, jest szczególnie trudne do zniesienia.

    Nierzadko objawy nałogu widoczne są już u nastolatków, dla których palenie staje się sposobem na spędzenie szkolnej przerwy, na rozładowanie stresu przed sprawdzianem czy zaistnienie w grupie rówieśniczej.

    Nic zatem dziwnego, że decyzja o rezygnacji z palenia tak często jest przez osoby młode odkładana „na później”. Wbrew pozorom problem jest bardziej powszechny wśród dziewcząt, upatrujących w paleniu sposób na szczupłą sylwetkę. Papierosy stają się dla nich alternatywą dla wysokokalorycznych przekąsek, a dodatkowo tłumią uczucie głodu.

     

    Czy nikotyną można się zatruć?

     


    Jeden papieros zawiera około 12 mg nikotyny. Faktycznie w czasie palenia organizm otrzymuje około 1 mg trucizny. Z uwagi na silne oddziaływanie tego związku na organizm, nie istnieje dopuszczalna, tzw. „bezpieczna” jego ilość.

    Aby uzyskać potencjalnie śmiertelną dawkę nikotyny, należałoby palić około 40 papierosów na raz lub żuć około 15 kawałków gumy nikotynowej na raz. Jednocześnie źródła naukowe wskazują, że objawy zatrucia nikotyną mogą pojawić się już po przyjęciu 60 mg tej substancji.

    W przypadku nałogowych palaczy dawka toksyczna będzie zdecydowanie wyższa. Związane jest to z obniżonym stopniem wrażliwości osoby uzależnionej na działanie nikotyny. Im silniejszy stopnień uzależnienia, tym toksyczna dawka nikotyny wyższa.

    W chwili obecnej największe ryzyko pojawiania się objawów zatrucia występuje wśród osób, które nie rozstają się z e-papierosem, a więc głównie osób młodych. Nikotyna obecna w dymie powstającym w wyniku podgrzania liquidu wchłania się w ciągu kliku sekund. Wkłady do elektronicznych papierosów mogą zawierać bardzo duże dawki nikotyny.

    Od niedawana na producentach i dystrybutorach tych środków ciąży obowiązek informowania konsumentów o zawartości omawianej substancji liczonej w miligramach na mililitr. Podtrucie jest tym bardziej prawdopodobne, że w trakcie palenia elektronicznego papierosa nie pojawia się odczuwany przez część nałogowych palaczy moment awersji, wynikający z tzw. przepalenia.

    Zatrucie nikotyną zdarza się także u małych dzieci, kiedy nieświadomie sięgają po gumy nikotynowe lub płynną nikotynę stosowaną w papierosach elektronicznych.

    Nikotyna odpowiada za siłę i rozwój uzależnienia. Palacz, „zmuszony” przez nią do sięgnięcia po papierosa, przyspiesza progresję chorób serca i naczyń. Inne związki chemiczne, które dostają się do organizmu wraz z nikotyną, czynią ogrom szkód. Wraz z dymem uwalniane są setki toksycznych substancji i to właśnie one stanowią największe zagrożenie dla zdrowia. Część z nich to wyjątkowo silne kancerogeny, odpowiedzialne za rozwój groźnych nowotworów w wielu lokalizacjach.

     

    Nikotyna jako lek?

     

    Szacuje się, że 80 proc. byłych palaczy powróci do nałogu w ciągu miesiąca od zaprzestania palenia. Zaledwie 5 proc. nikotynistów szuka wsparcia w walce z nałogiem, choć pomoc specjalisty może zwiększyć szansę na powodzenie nawet o 30 proc. w ciągu roku. Pierwszym krokiem w pozbyciu się zgubnego nawyku palenia jest wybór jednego z leków pomagających zmniejszyć odczuwanie głodu nikotynowego.

    Do tej pory najpopularniejszymi preparatami leczniczymi były te zawierające nikotynę. Ich przyjmowanie miało na celu stopniowe odzwyczajanie organizmu od substancji uzależniającej poprzez przyjmowanie jej w określonych odstępach czasu w coraz mniejszych dawkach. Leki te nadal są w sprzedaży pod postacią gum do żucia i plastrów.

    Czy jednak dobrym rozwiązaniem jest podjęcie próby leczenia przy pomocy substancji psychoaktywnej, od której palacz jest uzależniony? Znane są przypadki, kiedy rzucający palenie przechodził płynnie z jednego uzależnienia w drugie – od papierosa do guz z nikotyną. Producenci tych leków zaznaczają wyraźnie na opakowaniach, że preparat przeznaczony jest do krótkotrwałej terapii. Jednak wielu pacjentów ignoruje te zapisy i stosuje środek miesiącami.

    Alternatywą są leki zawierające cytyzynę. Jest bezpieczniejsza od nikotyny. Cechuje się efektem farmakologicznym najbardziej zbliżonym do nikotyny, dlatego z powodzeniem może być stosowana zamiennie dla nikotynowej terapii zastępczej. Dzięki pobudzeniu wydzielania dopaminy, cytyzyna pozwala na łagodzenie objawów głodu nikotynowego. Rzucenie palenia z zastosowaniem cytyzyny trwa 25 dni.

     

    Bibliografia:

     

    • https://betobaccofree.hhs.gov/health-effects/nicotine-health/index.html
    • https://www.drugabuse.gov/publications/drugfacts/cigarettes-other-tobacco-products
    • https://www.drugabuse.gov/publications/tobacco-nicotine-e-cigarettes/nicotine-addictive
    • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2928221
    • https://www.verywell.com/nicotine-facts-you-should-know-2825019
    • https://www.webmd.com/smoking-cessation/features/addicted-to-nicorette
    Przeczytaj również powiązane z tematem

    Encyklopedia

    Nie znalazłeś odpowiedzi - zadaj pytanie

    Wejdź na forum

    FaceboookGoogle plusTwitterYoutube