Szukaj Otwórz menu

Półpasiec – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, zaraźliwość, leczenie, szczepionka, powikłania

Dodane: 28.06.2013 | Autor: Alicja Wojtczak

Półpasiec to choroba zakaźna wywołana przez wirus VZV. Rozwija się wyłącznie u osób, które wcześniej chorowały na ospę wietrzną. Wśród przyczyn choroby wymienia się m.in. obniżoną odporność oraz stres. Objawy półpaśca to: uczucie palenia i swędzenia skóry, która staje się bardzo wrażliwa na dotyk, wysypka na skórze (później pęcherze na ciele), silny ból, czasem też gorączka. Jak wygląda leczenie półpaśca i czy mogą wystąpić powikłania?

Spis treści:

    Półpasiec – czy jest zaraźliwy i jak można się zarazić?

     

    Co to jest półpasiec? To choroba zakaźna o ostrym przebiegu wywoływana przez wirus o nazwie Varicella zoster virus, w skrócie – VZV. To dokładnie ten sam wirus, który odpowiada za zachorowanie na ospę wietrzną. Każda osoba, która choruje lub chorowała na ospę wietrzną, może zachorować na półpaśca. Po wyleczeniu ospy wietrznej, wirus wciąż pozostaje w organizmie w formie uśpionej. W efekcie reaktywacji (obudzenia się) wirusa dochodzi do rozwoju półpaśca, który charakteryzuje się przede wszystkim bardzo bolesną wysypką i pojawieniem się pęcherzyków na skórze. Objawy półpaśca na skórze często występują na szyi, brzuchu i twarzy. Niekiedy diagnozowany jest w ustach (np. na podniebieniu). 

    Półpasiec u dorosłych występuje najczęściej u osób po piątej dekadzie życia i starszych. Szczepionka pozwalająca na przeciwdziałanie zachorowaniu na półpaśca dostępna jest dla osób powyżej 50. roku życia. Dermatolodzy zazwyczaj zalecają szczepienia osobom w tej grupie wiekowej.

    W razie zachorowania należy wdrożyć odpowiednie leczenie. Przyjmowanie leków na półpasiec (leków przeciwwirusowych) pozwala na złagodzenie objawów i przyspieszenie procesu leczenia. Odpowiednia terapia przeciwdziała także długotrwałym bólom nerwowym. Lek przeciwwirusowy jest najskuteczniejszy pod warunkiem rozpoczęcia leczenia w ciągu maksymalnie 3 dni od pojawienia się wysypki na skórze (bardzo rzadko mamy do czynienia z występowaniem półpaśca bez wysypki). Warto wspomnieć, że od osoby chorującej na półpaśca można zarazić się ospą wietrzną, a nie półpaścem. Okres wylęgania półpaśca wynosi od 1 do 2 tygodni. Ile trwa choroba? W zależności od pacjenta od 7 do 10 dni. 

     

    Półpasiec – przyczyny 

     

    Półpasiec to wirusowa choroba zakaźna, której czynnikiem wywołującym jest ten sam wirus, który wywołuje ospę wietrzną. Po wyleczeniu z ospy wietrznej wirus pozostaje w organizmie pacjenta pod postacią uśpioną w komórkach nerwowych. Półpasiec rozwija się w momencie „obudzenia się” wirusa. Nie do końca wiadomo, jakie czynniki powodują ponowną aktywację wirusa. Czasem dzieje się tak pod wpływem krótkotrwałego spadku odporności. 

    Półpasiec u dzieci lub dorosłych rozwija się tylko i wyłącznie u osób, które wcześniej chorowały na ospę wietrzną. Nie jest chorobą tak zakaźną jak ospa wietrzna, jednak chory może przenosić wirusa i zarażać inne osoby. Każda osoba, która chorowała na ospę wietrzną, może zachorować na półpaśca. Grupy o podwyższonym ryzyku zachorowania to osoby:

    • po 50. roku życia,
    • cierpiące z powodu innych schorzeń,
    • narażone na stres,
    • z osłabionym układem odpornościowym (w tym przypadku może dojść do zachorowania na półpaśca drugi raz, choroba może nawracać).

    Niektóre choroby lub prowadzone formy leczenia mogą osłabić układ odpornościowy, zwiększając tym samym zagrożenie zachorowania na półpaśca. Są nimi choroby nowotworowe, niektóre metody leczenia raka (chemioterapia lub radioterapia), przyjmowanie leków, które przeciwdziałają odrzuceniu przeszczepu lub kortyzon, stosowany przez dłuższy czas.

    W przypadku zakażenia osoby, która nigdy nie miała z nim styczności, wirus wywoła ospę wietrzną – nie półpaśca. Noworodki i osoby z bardzo słabym układem odpornościowym są narażone na najwyższe ryzyko zakażenia wirusem od nosiciela. Wirus rozprzestrzenia się przez kontakt z otwartymi pęcherzami występującymi na skórze chorego. W momencie wytworzenia się strupów osoba przestaje zarażać innych.

    Wewnątrz pęcherzy może dojść do zakażenia, które goi się bardzo wolno. W przypadku wystąpienia choroby półpaścowi towarzyszy długotrwały ból i zaczerwienie. W momencie pojawienia się obydwu dolegliwości konieczna jest wizyta u dermatologa, a także rozpoczęcie terapii antybiotykowej. Bez podjęcia szybkiego działania infekcja może prowadzić do powstania blizn.

     

    Półpasiec – jakie są rodzaje? 

     

    Wyróżnia się kilka rodzajów półpaśca. Zostały one opisane poniżej. 

     

    Półpasiec krwotoczny

     

    Jest to odmiana choroby, z którą mamy do czynienia podczas ciężkiego przebiegu schorzenia. 

     

    Pólpasiec oczny 

     

    Choroba obejmuje rogówkę oraz spojówkę. Ta nieleczona postać półpaśca może prowadzić do powikłań. Wśród nich wymienia się porażenie nerwu odpowiedzialnego za poruszanie gałką oczną. Niekiedy może dojść nawet do utraty wzroku przez pacjenta.

     

    Półpasiec uszny 

     

    Półpasiec w uchu, inaczej zespół Ramsaya Hunta. Tu wysypka pojawia się na małżowinie, przewodzie słuchowym oraz błonie bębenkowej. Pacjent skarży się na silne bóle ucha. Tutaj powikłaniem może być pogorszenie słuchu lub szymu uszne.

     

    Półpasiec – postać rosiana (uogólniona)

     

    Tu objawy półpaśca obejmują tułów i są rozsiane po ciele. To symptom, który może towarszyszyć przerzutom od nowotworów czy chłoniakom. 

     

    Półpasiec zgorzelinowy 

     

    W tym przypadku po krostach na ciele pozostają owrzodzenia. 

     

    Jak wygląda półpasiec i jakie są objawy?

     

    Jak się objawia półpasiec? To choroba zakaźna, która jest bardziej bolesna od ospy wietrznej, ale towarzysząca mu wysypka wywołuje mniejsze swędzenie. Istnieje kilka najczęściej spotykanych i najważniejszych symptomów choroby. 

    Jeżeli chodzi o półpaśca, pierwsze objawy to: uczucie palenia, łaskotania, swędzenia skóry, która staje się nadmierne wrażliwa na dotyk (przeczulica). Zazwyczaj dochodzi do tego na małej powierzchni, po jednej stronie ciała. Symptomy te mogą pojawiać się i znikać lub być obecne cały czas. U większości ludzi są one wyczuwalne przez 1 do 3 dni, chociaż zdarza się, że trwają dłużej.

    Pojawia się wysypka na skórze, która pojawia się na tym samym obszarze. W krótkim czasie zamienia się w zgrupowane i wyraźne pęcherze, które mogą przyjmować żółty lub krwisty kolor, zanim pokryją się strupem. Pęcherze występują na skórze przez 2 do 3 tygodni.

    półpasiec – zdjecie/źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/Herpes_zoster  


    W większości przypadków pęcherzom na skórze towarzyszy silny ból, który wymaga stosowania środków przeciwbólowych. Po zagojeniu się pęcherzy ból zmniejsza się, jednak może być odczuwalny nawet przez wiele miesięcy po zakończeniu leczenia. Innym objawem półpaśca u dorosłych jest gorączka i bóle głowy.

    Niekiedy u pacjentów nie stwierdza się typowych objawów, np. niekiedy występuje półpasiec bez bólu lub dolegliwości są znikome. 

     

    Półpasiec – jakie badania i jak rozpoznać?

     

    Aby zdiagnozować półpaśca, dermatolog dokonuje wizualnego zbadania skóry oraz przeprowadza wywiad z pacjentem. W razie wątpliwości, lekarz może pobrać wycinek pęcherza do badania pod mikroskopem. Może również przesłać płyn z pęcherza do laboratorium w celu przeprowadzenia dalszych testów.

    Wizyta u lekarza specjalisty jest niezbędna w sytuacji pojawienia się objawów półpaśca na twarzy. Bez podjęcia odpowiedniego leczenia choroba może uszkodzić wzrok.

    Bez leczenia wysypka znika w ciągu kilku tygodni. Niemniej jednak lekarze zdecydowanie zalecają rozpoczęcie właściwej terapii. W przeciwnym razie chorzy odczuwają ból, drętwienie, swędzenie oraz mrowienie, które mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy, a nawet lat.

    Półpaśca należy różnicować m.in. z opryszczką pospolitą czy kontaktowym zapaleniem skóry. 

     

    Półpasiec – leczenie 

     

    Pierwszą linię obrony w walce z chorobą stanowią jednak działania przeciwwirusowe. W przypadku półpaśca leczenie bólu jest niezbęne. Dolegliwości bólowe towarzyszące półpaścowi mogą być bardzo dokuczliwe, dlatego wskazane jest przyjmowanie środków przeciwbólowych. Im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym jego skuteczność będzie wyższa. Leki pozwalają nie tylko na uśmierzenie bólu, ale także skracają czas odczuwania dolegliwości bólowych.

    W przypadku pojawienia się silnego bólu przy półpaścu, lekarz może zalecić wykonywanie iniekcji zawierających środek znieczulający. Aby zredukować opuchliznę i zmniejszyć ból, u niektórych pacjentów poza lekiem przeciwwirusowym stosuje się także kortykosteroidy. Taka forma leczenia nie jest częsta, gdyż może spowodować szybsze rozprzestrzenianie się wysypki.

    Czym i jak leczyć półpasiec? Po ustąpieniu wysypki odpowiednio dobrane antydepresanty, środki przeciwbólowe, kremy znieczulające, a także leki przeciwpadaczkowe mogą pomóc w zmniejszeniu dolegliwości. Pacjenci z tą chorobą rzadko wymagają hospitalizacji. 

     

    Półpasiec – leczenie domowe 

     

    W celu złagodzenia odczuwanych dolegliwości bólowych zaleca się ochładzanie miejsc z wysypką za pomocą zimnych okładów lub kąpieli w chłodnej wodzie. Dobrym rozwiązaniem jest także smarowanie pęcherzy specjalnym balsamem, a następnie przykrywanie skóry luźnym i nieprzywierającym bandażem sterylnym.

    Zaleca się noszenie luźnych ubrań na tych częściach ciała, gdzie ból jest najsilniejszy. Wśród domowych sposobów na półpaśca wymienia się również:

    • picie rumianku (mniszka lekarskiego),
    • aplikowanie wody utlenionej na bąble na skórze,
    • nakładanie rozgniecionej aspiryny zmieszanej z dwoma łyżkami alkoholu na zmiany,
    • stosowanie mieszanki z żelu z aloesem, sokiem z pora oraz miodu,
    • używanie sody oczyszcznonej lub mąki kukurydzianej (szybsze gojenie zmian).

    Naturalnym sposobem leczenia półpaśca będzie także stosowanie olejku z drzewa harbacianego o działaniu przeciwbakteryjnym. 

     

    Szczepionka na półpasiec 

     

    Szczepionka przeciw półpaścowi jest dostępna dla osób powyżej 50 lat. Badania potwierdzają, że obniża ona ryzyko zachorowania o 50 proc., a w przypadku pojawienia się objawów odczuwany ból jest zdecydowanie mniejszy niż u osób, które nie poddały się szczepieniu.

    Cena jednej szczepionki na półpaśca to ok. 200 zł. Warto pamiętać, że w przypadku dzieci wystarczy jedna dawka. U osób starszych z kolei wymagane jest najczęściej podanie dawki podwójnej. 

    Aby zapobiegać półpaścowi, należy spożywać duże ilości warzyw oraz owoców, włączenie tych produktów do codziennej diety wspomoże odporność organizmu. 

     

    Półpasiec – powikłania

     

    Jeżeli chodzi o półpaśca, powikłania to na przykład nerwobóle czy oczna postać choroby. Nerwobóle (neuralgia) to dość często występujący problem powodujący: ból, drętwienie, swędzenie i uczucie mrowienia. Powyższe objawy mogą trwać wiele miesięcy, a w najcięższych przypadkach nawet lat. Osoby cierpiące na nerwoból przy półpaścu uskarżają się także na: ciągłe zmęczenie, mniejszy apetyt i problemy ze snem. Niekiedy nawet delikatny dotyk w normalnych warunkach niezauważalny, może stanowić bardzo silny bodziec bólowy. Neuralgia półpaścowa najczęściej dotyka osób starszych, które ukończyły 60. rok życia. 

    Odmiana oczna półpaśca odpowiada natomiast za zmiany i owrzodzenia rogówki. Objawy i symptomy tej postaci choroby to pęcherze wokół gałki ocznej lub na powiece, opuchlizna i zaczerwienie oczu lub powiek, a także ból oczu. Niektóre osoby mogą być nadmiernie wrażliwe na światło. Po napadzie półpaśca obejmującego wzrok chory może cierpieć na zaburzenia widzenia (rozmazane pole widzenia, uczucie obecności ciała obcego w oku).

    Autor: Alicja Wojtczak
    Zobacz filmy powiązane z tematem
    Przeczytaj również powiązane z tematem

    Encyklopedia

    Nie znalazłeś odpowiedzi - zadaj pytanie

    Wejdź na forum

    FaceboookGoogle plusTwitterYoutube