Szukaj Otwórz menu
Łupież pstry – leczenie, objawy, zaraźliwość, nawroty

Łupież pstry – leczenie, objawy, zaraźliwość, nawroty

Dodane: 01.07.2013 | Autor: lek. Radosław Korczyk

Łupież pstry to choroba grzybicza, której czynnikiem etiologicznym są drożdżaki Malassezia. Objawy to czerwone, brązowe lub jasne plamy na skórze występujące na twarzy, plecach, nogach czy brzuchu. Łupież na skórze nie jest zaraźliwy. W leczeniu domowym stosuje się szampony i maści przeciwgrzybicze (np. z klotrimazolem). Jeśli są nieskuteczne, stosowane są leki doustne. Łupież pstry należy rożnicować z innymi chorobami skóry, np. z bielactwem.

Spis treści:

    Co to jest łupież pstry, skąd się bierze i czy jest zaraźliwy?

     

    Łupież pstry to skórne zaburzenie zabarwienia skóry (pigmentacji). Czynnikiem etiologicznym są drożdże z rodzaju Malassezia sp. Jest to powierzchowna grzybica skóry występująca na całym świecie, szczególnie w rejonach tropikalnych i subtropikalnych. W rejonach o klimacie umiarkowanym częstsze występowanie choroby jest latem i jesienią. W 1848 roku łupież pstry po raz pierwszy został uznany za chorobę grzybiczą przez Eichstedstanda. W ciągu 160 lat postępu naukowego klika gatunków grzybów zostało dokładnie opisanych i uznanych za chorobotwórcze w oparciu o kryteria morfologii i fizjologii.

    Za przyczynę łupieżu pstrego uznaje się gatunki drożdży z rodzaju Mallasezia (odpowiadają tez za łojotokowe zapalenie skóry). Do tej pory poznano 7 gatunków grzybów Mallasezia: furfur, pachydermatis, sympodialis, globosa, obtusa, restricta i sooffiae. Wszystkie poza jednym wymagają do wzrostu na skórze obecności warstwy tłuszczowej. Obecnie dzięki metodom molekularnym poznano kolejne 6 gatunków.

    M. Furfur przez długi czas był uznawany za główny czynnik sprawczy pstrego łupieżu na skórze. Obecnie spojrzenie tę chorobę zmieniło się, ponieważ dzięki nowym metodom badawczym odkryto większy udział grzybów z gatunku globosa i sympodialis. Zmienia to zasady leczenia. Czynnikiem ryzyka choroby jest nosicielstwo grzyba oraz młody wiek.

    Wiele osób zastanawia się, czy łupieżem pstrym można się zarazić od osoby chorej. Otóż drożdżaki Mallasezia fizjologicznie występują na naszej skórze, zatem łupież pstry nie jest zaraźliwy.

     

    Łupież pstry u mężczyzn, dzieci i kobiet

     

    Zakażenie grzybicze skóry występuje u obu płci i u wszystkich ras. Może dotykać pacjentów niezależnie od wieku – od niemowlęcego po podeszły. Łupież pstry u dziecka jest rzadką przypadłością. Częściej w praktyce dermatologicznej grzybicze zmiany na skórze spotyka się młodych dorosłych, krótko po okresie dojrzewania. Wiąże się to prawdopodobnie ze zmianami warstewki tłuszczowej na powierzchni skóry w czasie dojrzewania płciowego.

    Łupież pstry u i mężczyzn i kobiet znany jest też jako plażowa wysypka (beach ringworm), ponieważ osoby narażone na większe naświetlenie w czasie letnich wakacji ujawniają rozleglejsze zmiany skórne niż jesienią i zimą. Grzybica skóry atakuje zrogowaciałe warstwy zewnętrzne naskórka na całej skórze, również na głowie. Częstość zachorowań u mężczyzn jest podobna do zachorowań u kobiet. Rozpoznanie nie powinno stanowić problemu w poradni dermatologicznej.

     

    Łupież pstry – objawy – jak wygląda grzybica skóry gładkiej?

     

    Łupież skóry charakteryzuje się się dobrze odgraniczonymi ogniskami plamek na ciele, z nieznacznym złuszczaniem. Kolor plamek (łupież plamisty) – od białego do jasnobrązowego, nawet intensywnie brązowego. Czasem plamy przyjmują kolor biały, różowy, czerwony lub mają odcień opalonej skóry. Łupież pstry na brzuchu występuje w postaci plam i ognisk złuszczania naskórka. Takie zmiany mogą się rozprzestrzeniać i zlewać celem pokrycia znacznych obszarów skóry.

    Do częstych lokalizacji plam na ciele w łupieżu pstrym należą:

    • tułów, również skóra na plecach i na dekolcie,
    • plamy na plecach,
    • plamy na brzuchu,
    • ramiona, kończyny górne,
    • szyja, twarz,
    • miejsca skóry w okolicy zgięć stawowych.

    Swędzenie skóry występuje sporadycznie. Łupież pstry na twarzy i szyi może być przyczyną problemów adaptacyjnych i obniżonego nastroju.

    Łupież pstry na ciele ze zmianami plamistymi pojawia się z powodu nadmiernego wzrostu wielkości barwnika – melanosomu i zmian w rozmieszczeniu w naskórku. Nadaje to ciemniejsze zabarwienie w miejscu, gdzie rozwija się grzyb na skórze. Sama grzybnia produkuje związki chemiczne, które zakłócają produkcję naturalnego barwnika skóry – melaniny. Plamy na ciele przybierają zmienne wymiary i kolor. Łupież na skórze ma charakter rozsiany. Niekiedy zmiany będące łupieżem pstrym są tak delikatne, że pozostają niezauważone.

    Jeśli choroba wywołuje jasne plamy na skórze, można je łatwo pomylić z bielactwem nabytym (powodującym utratę koloru przez skórę).

     

    Jakie badania pomogą rozpoznać łupież pstry?

     

    Diagnostyka łupieżu pstrego polega na określeniu i opisaniu zmian na skórze – ich dokładnej lokalizacji, czasu w jakim się nasiliły oraz zbadaniu czynników ryzyka choroby. Objawy polegają na obecności łuszczących się plam o ograniczonym, miejscowym lub uogólnionym rozmieszczeniu. W miejscu, gdzie można rozciągnąć skórę zapada się keratyna – to ułatwia obserwację drobnego złuszczania (tzw. objaw Zieleriego).

    Łupież pstry głowy z kolei jest najczęstszym objawem tzw. grzybicy lipofilnej. Jest powszechnie znany jako łupież na głowie i często wiąże się z kolonizacją przez grzyby gatunku Malassezia. Niektórzy badacze uważają, że łupież głowy jest gładką i niezapalną formą łojotokowego zapalenia skóry. Do objawów zalicza się jasne i łuszczące się plamki o niewielkich rozmiarach w okolicy głowy.

    Dermatolog zazwyczaj dokonuje rozpoznania łupieżu pstrego poprzez wizualne badanie skóry pacjenta. W razie wątpliwości i aby postawić trafną diagnozę, może pobrać wycinek skóry do badania pod mikroskopem, a także przyjrzeć się skórze z wykorzystaniem specjalnego narzędzia, zwanego lampą Wooda. Specjalista trzyma tę lampę w odległości około 10–15 cm od powierzchni skóry. Jeśli pacjent cierpi na łupież pstry, skóra będzie miała żółtawozielony odcień w świetle generowanym przez lampę Wooda.

     

    Łupież pstry – leczenie – jakie są sposoby?

     

    Decyzja o wyborze najlepszej metody leczenia pstrego łupieżu na ciele zależy od kilku czynników, tj. miejsca występowania zmian skórnych, wielkości powierzchni skóry dotkniętej problemem, wielkości i grubości plam. Dostępne sposoby na łupież pstry to: farmakoterapia oparta o leki przeciwgrzybicze, preparaty do zmywania skóry twarzy:

    • Lek do miejscowego stosowania na skórze – jest to najczęstsza forma leczenia tej choroby. Przy łupieżu pstrym leczenie domowe zakłada stosowanie preparatów, takich jak szampony, mydła, kremy i maści przeciwgrzybicze, które pozwalają na kontrolowanie rozwoju drożdżaków. W wielu przypadkach tego typu leki przeciwgrzybicze bez recepty okazują się skuteczne.
    • Środki do zmywania skóry twarzy łupież pstry często powraca, szczególnie u osób przebywających w ciepłym i wilgotnym klimacie. Korzystanie z medycznego środka do zmywania twarzy raz lub dwa razy w miesiącu, w szczególności w trakcie ciepłych i wilgotnych pór roku, pozwala przeciwdziałać niekontrolowanemu wzrostowi drożdżaków.
    • Leki przeciwgrzybicze – dermatolog może przepisać doustne leki przeciwgrzybicze w sytuacji, gdy łupież pstry pokrywa dużą część ciała, jest gruby lub często obserwowane są jego nawroty. Tabletki przeciwgrzybicze należy przyjmować przez krótki czas. Ich stosowanie wiąże się z możliwością wystąpienia skutków ubocznych. Dodatkowo, mogą także negatywnie wpływać na inne przyjmowane lekarstwa.

    Spray'e lub roztwory piany w szamponie przeciwgrzybiczym są lepsze niż kremy, ponieważ kremy są bardziej oleiste i trudniejsze do aplikacji, zwłaszcza gady zajęta jest spora część skóry. Ketokonazol jest najczęściej stosowanym lekiem miejscowym. Można go zastosować w postaci kremu dwa razy dziennie przez 15 dni lub w pianie w pojedynczej dawce.

     

    Leki na łupież pstry – tabletki, szampon, maść przeciwgrzybicza

     

    Leczenie łupieżu pstrego obejmuje też informacje o chorobie. Pacjent powinien być poinformowany o przyczynach choroby i o tym, że spowodowany jest przez grzyba tzw. komensalnego, który nie jest uważany za zakaźny. Nie można się nim zarazić. Pstry łupież nie pozostawia blizn, przebarwień na skórze i innych zmian trwałych na ciele. Niestety istnieje ryzyko nawrotu łupieżu na skórze nawet po leczeniu. Do leczenia zasadniczego zaliczamy stosowanie środków miejscowych i ogólnych w postaci leków doustnych.

    Stosowane miejscowo leki na łupież pstry uważane są za terapię pierwszego rzutu. Miejscowe preparaty podzielone są na nieswoiste leki przeciwgrzybicze: siarka, kwas salicylowy, siarczek selenu, pirytiolan cynku. Tego typu leki na grzybicę przede wszystkim usuwają martwą tkankę zapobiegając rozprzestrzenianiu się grzybicy skóry gładkiej.

    Czym leczyć, aby zniszczyć grzyby Malassezia? Specyficzne leki przeciwgrzybicze mają działanie grzybobójcze lub blokują namnażanie się grzybów (fungostatyki). Środki przeciwgrzybicze obejmują :

    • imidazol-klotrimazol 1 proc. ketokonazol 2 proc., ekonazol, izoklonazol, mikonazol,
    • cyklopiroksamolaminę 1 proc.,
    • terbinafinę 1 proc.

    Jeżeli powyższe sposoby zawiodą, aby wyleczyć łupież pstry, należy sięgnąć po leki doustne, które traktowane jako druga linia obrony. Jednym ze stosowanych środków jest itrakonazol 200 mg raz na dobę przez 7 dni. Flukonazol stosuje się 2–4 tygodni. Toile się leczy zależy więc od rodzaju leku. Do głównych działań niepożądanych leczenia łupieżu pstrego należy szkodliwe działanie na wątrobę – zwłaszcza w przypadku ketokonazolu. Łupież pstry w ciąży może utrudniać leczenie – preferowane jest leczenie miejscowe, ponieważ itrakonazol w tabletkach może być szkodliwy dla dziecka.

    Jak leczyć, by uchronić się przed powrotem choroby? Jeżeli łupież pstry nawraca, potrzebne jest leczenie podtrzymujące. Można przy tym profilaktycznie stosować leki miejscowe. W przypadku nieleczenia łupieżu objawy nasilają się i mogą obejmować znaczną powierzchnię skóry, co powoduje dyskomfort psychiczny. Należy także pamiętać, że przy łupieżu pstrym nie można się opalać.

     

    Łupież pstry – leczenie domowe

     

    Łagodna forma łupieżu pstrego jest łatwa w leczeniu. Różnego rodzaju produkty przeciwgrzybicze można bez problemów dostać bez recepty. Są nimi na przykład wspomniany szampon zawierający siarczek cynku, a także krem lub przeciwgrzybicza maść z klotrimazolem (clotrimazolum) na bazie mikonazolu lub terbinafiny.

    Przed zastosowaniem tych środków konieczne jest dokładne umycie i wysuszenie skóry. Dopiero wtedy nakłada się cienką warstwę kremu lub maści. Tę czynność należy powtarzać raz lub dwa razy na dobę przez co najmniej 2 tygodnie. W razie stosowania szamponu należy odczekać 5–10 minut przed spłukaniem go z powierzchni skóry. W sytuacji, gdy po 4 tygodniach leczenia nie widać żadnej poprawy, zaleca się wizytę w gabinecie lekarskim. Niektóre osoby potrzebują silniejszego leku, dlatego konsultacja z dermatologiem jest niezbędna.

    Należy pamiętać, by nie stosować tłustych produktów do pielęgnacji skóry, a wyłącznie środki, które nie mają tłustej konsystencji i nie powodują powstawania zaskórników. Dobrze jest nosić luźne ubrania, ale jednocześnie chroniące skórę przed słońcem – opalenizna sprawia, że łupież pstry jest bardziej widoczny. Z tego samego względu lepiej unikać wizyt w solarium.

    Odpowiednie zabezpieczenie skóry przed promieniami słonecznymi gwarantuje lepsze efekty leczenia. Produkt ochronny należy nakładać każdego dnia przynajmniej 20 minut przed wyjściem na świeże powietrze. Odpowiedni krem przeciwsłoneczny powinien nie być tłusty, zapewniać ochronę przed promieniowaniem UVA i UVB, a także oferować wskaźnik ochrony przeciwsłonecznej (SPF) wynoszący przynajmniej 30.

     

    Z czym można pomylić łupież na ciele?

     

    Choroby które dają podobny obraz skóry jak w łupieżu pstrym:

    • bielactwo,
    • pozapalne przekrwienia i przebarwienia,
    • łojotokowe zapalenie skóry,
    • kiła,
    • ziarniniak grzybiasty.

    Łupież na skórze przebiega łagodnie i powoduje zakażeń innych osób w normalnym kontakcie. Doustne i miejscowe leki przeciwgrzybicze są skuteczne, więc łupież pstry jest wyleczalny. Niestety nawrót choroby jest powszechny i może mieć wpływ na jakość życia pacjenta. Powinno się zatem podjąć kroki zapobiegawcze. Pacjenci powinni wiedzieć, że przebarwienia mogą utrzymywać się klika tygodni po wyleczeniu z grzybicy, ponieważ rozmieszczenie barwnika nie wraca do normy tak szybko jak zabicie samego grzyba.

     

    Bibliografia:

    1. Santana JO, AzevedoFL Iwsp. Pityriasis versicolor: clinical-epidemiological characterization of patients in the urban area of Buerarema-BA, Brazi. An Bras Dermatol. 2013 Mar- Apr; 88(2): 216-221
    2. Gupta AK, Bluhm R., Summerbell R Pityriasis versicolor. J Eur Acad Dermatol Venerol 2002 Jan 16(1):19-33
    3. Veasey JV, Avila RB, Miguel BAF, Muramatu LH. White piedra, black piedra, tinea versicolor, and tinea nigra: contribution to the diagnosis of superficial mycosis. An Bras Dermatol. 2017 May-Jun;92(3):413-416.
    4. Suzuki C, Hase M, Shimoyama H, Sei Y. Treatment Outcomes for Malassezia Folliculitis in the Dermatology Department of a University Hospital in Japan. Med Mycol J. 2016;57(3):E63-6
    5. Tsunemi Y. Oral Antifungal Drugs in the Treatment of Dermatomycosis. Med Mycol J. 2016;57(2):J71-5
    Zobacz filmy powiązane z tematem
    Przeczytaj również powiązane z tematem

    Encyklopedia

    Nie znalazłeś odpowiedzi - zadaj pytanie

    Wejdź na forum

    FaceboookGoogle plusTwitterYoutube